A
akci¤er: Gö¤üs kafesinin büyük bir
bölümünü dolduran solunum organ›.
alet: Bir el iflini veya mekanik bir ifli
gerçeklefltirmek için özel olarak yap›lm›fl
nesne.
ampul: ‹çinde elektrik enerjisi sayesinde
›fl›k verebilen teller bulunan, havas›
boflalt›lm›fl cam flifle.
ay›raç: Maddeleri, birleflime veya ayr›
fl›ma u¤ratarak niteliklerini belirtmede
kullan›lan madde.
B
besin: Canl›lar›n beslenmesi için gerekli
olan maddeler.
besin zinciri: Canl›lar aras›nda besinin
ve enerjinin ak›fl›n› gösteren döngü.
beslenme: Vücut için gerekli besin
maddelerinin al›m›.
biüret: Proteinlerin ay›rac›. Besinlere
damlat›ld›¤›nda besin mor renk al›yorsa,
besinde protein oldu¤u anlafl›l›r.
biyogaz: Ah›r gübresi ve bitki art›klar›
ndan elde edilen yan›c› gaz, gübre
gaz›.
boflalt›m: Canl› yap›s›nda oluflan at›k
maddelerin uzaklaflt›r›lmas›.
Ç
çiçekli bitkiler: Tohumla üreyen ve
çiçek bulunduran bitkiler.
çiçeksiz bitkiler: Tohum oluflturmayan
ve çiçek bulundurmayan bitkiler.
çiçek tozu: Çiçekli bitkilerde erkek
üreme organ›nda oluflturulan erkek
üreme hücrelerini içeren tanecikli yap›.
D
diyet: Sa¤l›¤› korumak amac›yla
uygulanan beslenme düzeni.
döngü: Birbirini takip eden basamaklar›
n tekrarlanmas›. Örne¤in, suyun
yeryüzü ile atmosfer aras›ndaki sürekli
tekrar eden hâl dönüflümü.
E
elektrik anahtar›: Elektrik enerjisinden
›fl›k, ›s›, hareket olarak yararlan›rken
elektrik enerjisini kesme veya devam
ettirmek için kullan›lan araç.
elektrik devresi: Üzerinden elektrik
enerjisi geçen en az bir üreteç,
ba¤lant› kablosu, ampul ve elektrik
anahtar›ndan oluflan devre.
etçil: Etle beslenen canl›, etobur.
F
fiberglas: Plastik maddelerden, özellikle
polyesterden parçalar yap›m›nda
kullan›lan sa¤lamlaflt›rma maddeleri.
fifl: Prizden elektrik enerjisi almaya
yarayan araç.
fotosentez: Bitkilerin yapra¤›na renk
veren maddelerin yard›m›yla, su ve
karbon dioksitin günefl enerjisi sayesinde
birlefltirilerek besin üretilmesi.
G
günefl pili: Günefl ›fl›¤›ndan yararlanarak
elektrik enerjisi elde edilen
düzenek.
H
hava direnci: Havan›n kendi içinde
hareket eden bir cisme uygulad›¤› karfl›
kuvvet.
I - ‹
›s›: Bir cismin uzamas›na, genleflmesine,
buharlaflmas›na, erimesine, s›cakl›¤›n›n
artmas›na ve bir ifl yapmas›na sebep
olan enerji çeflididir.
›fl›n: Bir ›fl›k kayna¤›ndan ç›k›p her
do¤rultuya yay›lan ›fl›k çizgilerinden her
biri.
icat: Yeni bir fley bulma, bulufl.
K
kablo: Elektrik enerjisi iletiminde
kullan›lan metal tel.
karbonhidrat: Patates, ekmek gibi
yiyeceklerde bulunan ve enerji verici
özelli¤i olan besin içeri¤inin genel ad›.
kimyasal enerji: Maddelerin içinde
depolanm›fl olan enerji.
kutup: Bir m›knat›s›n farkl› özellik
gösteren iki ucundan her biri.
krater: Göktafllar›n›n düflmesi veya
çarpmas›yla oluflan Dünya ve Ay üzerindeki
büyük çukurlar.
L
lügol: Karbonhidratl› besinlerin
tan›nmas›nda ay›raç olarak kullan›lan
çözelti.
M
mineral: Vücudumuzda düzenleyici
olarak görev yapan besin içeri¤i.
O - Ö
omurga: Birbirleriyle eklemlenince
kafatas›ndan kuyruk sokumuna kadar
uzanan bir eksen oluflturan omurlar›n
bütünü, bel kemi¤i.
omurgal›lar: Memelileri, kufllar›,
kurba¤alar›, sürüngenleri ve bal›klar›
içine alan s›n›fland›rma grubu.
omurgas›zlar: Toprak solucan›,
salyangoz, midye, ar› vb. canl›lar› içine
alan s›n›fland›rma grubu.
otçul: Otla beslenen canl›, otobur.
özdefl: Ay›rt edilemeyecek kadar
benzer olan.
P-R
pil: Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine
çeviren araç.
pil yata¤›: Bir veya daha fazla pilin
yerlefltirildi¤i yatak.
priz: Elektrik enerjisi almak için fiflin
sokuldu¤u yuva.
protein: Vücudumuzda yap›c› ve
onar›c› olarak görev yapan en önemli
besin içeri¤i.
rüzgâr enerjisi: Rüzgâr›n gücüyle elde
edilen enerji.
S-fi
sembol: Duyularla ifade edilmeyen bir
nesneyi belirten somut nesne veya
iflaret, rumuz, simge.
s›cakl›k: Termometre ile ölçülebilen
de
s›n›fland›rma: Canl›lar› benzerliklerine
ve farkl›l›klar›na göre grupland›rma.
sindirim: Besinlerin çeflitli salg› maddeleriyle
parçalanarak, kana kar›flabilir
duruma gelmesi için u¤rad›klar›
de¤iflikliklerin bütünü.
solungaç: Suda yaflayan hayvanlar›n
solunum organ›.
standart: Belirli ölçülere, kullan›ma
uygun olan.
strafor: ‹nflaat yap›m›nda ses ve ›s›
yal›t›m› için kullan›lan madde, köpük.
su direnci: Suyun, suda hareket eden
cisme uygulad›¤› karfl› kuvvet.
sürtünme: Birbirine de¤en iki yüzeyden
birinin ya da her ikisinin ileri geri
hareketi.
flema: Bir aletin, bir arac›n veya bir
biçimin ana hatlar›n› gösteren çizim.
T
temas: De¤me, dokunma, dokunufl.
termik santral: Kömürün yanmas›yla
oluflan ›s›dan elektrik üreten santral.
termostat: Bir yer veya nesnenin s›cakl›¤›
n› sabit tutarak kontrol edilmesini
sa¤layan araç.
Ü
üreme: Canl›lar›n soylar›n› devam
ettirmek amac›yla kendilerine benzeyen
bireyler oluflturmas›.
V
vitamin: Vücudun pek çok ifllevinin
düzenlenmesi için az miktarda gerekli
olan, besinlerle yetersiz al›nmas› çeflitli
hastal›klara yol açan maddeler.
Y
ya¤: Karbonhidratlar gibi, enerji ihtiyac›
m›z› karfl›lamak amac›yla kullan›
lan besin içeri¤i.
yer çekimi kuvveti: Yerküre taraf›ndan
cisimlere, yerkürenin merkezine do¤ru
uygulanan kuvvet.
246
SÖZLÜK
